توره جمعه · تر ۲۰٪ تخفیفوړاندیز وګورئ

په نورو کلتورونو کې د قابلي پلو ته ورته خواړه؛ له ازبکي پلو څخه تر بریاني او کبسې پورې

11/9/2026
Rayhana Admin

ابلي پلو د ډېرو افغانانو لپاره د کورنیو مېلمستیاوو، ودونو او هغو دسترخوانونو یاد تازه کوي چې اصلي خواړه پکې په یوه لویه سینی کې وړاندې کېږي. اوږدې وریجې، نرم پخې شوې غوښه، زردک، ممیز او کله ناکله بادام او پسته داسې ترکیب جوړوي چې قابلي پلو د نړۍ له ډېرو نورو وریجیزو خوړو څخه بېلوي.

خو افغانستان یوازینی هېواد نه دی چې وریجې او غوښه په یوه ځانګړي مېلمستیايي خواړه کې سره یوځای کوي. په ازبکستان کې ازبکي پلو له غوښې او زردکو سره پخېږي؛ په پاکستان او هند کې بریاني د بېلابېلو مصالحو په مرسته ځانګړی بوی او خوند پیدا کوي؛ په سعودي عربستان کې کبسه د مېلمنو د پاللو له مشهورو خوړو څخه ده او په یمن کې مندي د غوښې د ځانګړې پخولو طریقې له امله پېژندل کېږي.

د دغو خوړو ورته والی په دې معنا نه دی چې د ټولو ترکیبونه یا تاریخي شالید یو شان دي. هر یو یې د خپل هېواد د خوړو د دودونو، سیمه‌ییزو موادو او د خلکو د ذوق له مخې جوړ شوی دی. د دغو خوړو په پرتله کولو سره لیدلی شو چې څنګه یو ګډ خوراکي توکی، یعنې وریجې، په بېلابېلو هېوادونو کې په ځانګړو او بېلابېلو خوړو بدلېږي.

قابلي پلو څه شی دی او څه یې ځانګړی کوي؟

قابلي پلو یا Qabili Palaw د افغانستان له مشهورو دودیزو خوړو څخه دی چې معمولاً له اوږدو وریجو، د پسونو یا غوا غوښې، زردکو او ممیزو څخه جوړېږي. په ډېرو ترکیبونو کې بادام یا پسته هم د خوړو د ښکلا او خوند لپاره کارول کېږي. زېره او هل هغه مصالحې دي چې د دې خوړو بوی لا ښه کولی شي.

د پخولو طریقه هم په دې خوړو کې مهمه ده. په ډېرو دودیزو طریقو کې وریجې لومړی تر یوې اندازې پورې پخېږي او بیا له اوبو څخه ایستل کېږي. وروسته د غوښې له شوروا او مصالحو سره دم کېږي، څو د وریجو دانې خوند واخلي او خپل شکل وساتي. غوښه معمولاً جلا پخېږي او د خوړو د وړاندې کولو پر مهال د وریجو ترڅنګ یا لاندې اېښودل کېږي. زردک او ممیز هم ډېری وخت جلا چمتو کېږي او په پای کې د وریجو پر سر اچول کېږي.

البته په ټولو کورونو کې د قابلي پلو ترکیب یو شان نه دی. ځینې کورنۍ د پسونو د غوښې پر ځای چرګ کاروي او ځینې نور د زردکو، ممیزو او مغز لرونکو موادو اندازه د خپل ذوق له مخې بدلوي. خو هغه ځانګړنې چې په ډېرو ترکیبونو کې ګډې دي، د غوښې له خوند سره د معطرو وریجو او د زردکو او ممیزو د لږې خوږوالي ترکیب دی.

د قابلي پلو اصلي مواد او ځانګړی خوند

په قابلي پلو کې د بېلابېلو موادو د خوندونو توازن ډېر مهم دی. غوښه او د هغې شوروا د خوړو اصلي خوند جوړوي او وریجې د غوښې او مصالحو بوی او خوند جذبوي. سره شوي زردک او ممیز خواړه ته لږه خوږوالي ورکوي چې د غوښې له خوند سره ښه یوځای کېږي. بادام او پسته هم د خوړو په هره مړۍ کې بېل جوړښت او خوند رامنځته کولی شي.

د قابلي پلو بڼه هم د دې خوړو له ځانګړتیاوو څخه ده. د زردکو نارنجي رنګ، ممیز او مغز لرونکي مواد د سپینو وریجو پر سر اېښودل کېږي او د خوړو بڼه ښکلې کوي. په ښه قابلي پلو کې د وریجو دانې باید سره نښتې او خمیرې نه وي. همدارنګه د زردکو او ممیزو خوږوالی باید د غوښې او مصالحو اصلي خوند پټ نه کړي.

د افغانستان په کلتور او مېلمه پالنه کې د قابلي پلو ځای

قابلي پلو ډېری وخت د ځانګړو مېلمستیاوو او کورنیو غونډو لپاره پخېږي. د دې خوړو چمتو کول وخت او پاملرنې ته اړتیا لري؛ له غوښې او وریجو څخه نیولې، د زردکو تر پرې کولو او د ممیزو تر چمتو کولو پورې. له همدې امله، په ډېرو کورنیو کې قابلي پلو یوازې یو عادي خوراک نه دی، بلکې د مېلمنو د پاللو لپاره ځانګړی ارزښت لري.

په یوه لویه سینی کې د خوړو وړاندې کول هم د ګډې مېلمستیا فضا پیاوړې کوي. خلک د دسترخوان شاوخوا کېني او ګډ خواړه خوري. دا ډول د خوړو وړاندې کول یوازې په افغانستان پورې محدود نه دي؛ د منځنۍ اسیا او د عربي ټاپووزمې په ځینو سیمو کې هم لیدل کېږي. خو د غوښې، معطرو وریجو، خوږو زردکو او ممیزو ترکیب قابلي پلو ته ځانګړی هویت ورکوي.

د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه ۷ قابلي پلو ته ورته خواړه

د دغو خوړو د پرتله کولو پر مهال باید یوازې دې ته ونه ګورو چې په ټولو کې وریجې او غوښه شته. د وریجو ډول، د پخولو ترتیب، مصالحې او د خوړو د وړاندې کولو طریقه هم مهم توپیرونه رامنځته کوي. ځینې لاندې خواړه د موادو له مخې قابلي پلو ته نږدې دي، خو ځینې نور بیا د وړاندې کولو یا په مېلمستیاوو کې د خپل ځای له مخې ورسره ورته والی لري.

ازبکي پلو (Uzbek Plov)

ازبکي پلو چې د Plov، Palov یا Osh په نومونو هم پېژندل کېږي، د ازبکستان له مشهورو دودیزو خوړو څخه دی. په دې کې معمولاً وریجې، د پسونو یا غوا غوښه، زردک، پیاز او غوړي کارول کېږي. زېره او کله ناکله هوږه هم د دې خوړو په ترکیب کې شامل وي.

د ازبکي پلو او قابلي پلو ورته والی د دواړو په اصلي موادو کې لیدل کېږي. په دواړو کې وریجې، غوښه او زردک مهم رول لري. همدارنګه دواړه د لویو کورنیو غونډو او مېلمستیاوو لپاره چمتو کېدای شي.

اصلي توپیر یې د پخولو په طریقه کې دی. د ازبکي پلو په عامه طریقه کې غوښه او پیاز لومړی په غوړو کې سره کېږي، بیا زردک ورزیاتېږي او وروسته وریجې د همدغو موادو له مایع سره پخېږي. په دې طریقه کې ټول مواد په یوه دیګ کې له یو بل سره خوند اخلي. خو د قابلي پلو په ډېرو ترکیبونو کې وریجې جلا نیم‌پخېږي، له اوبو ایستل کېږي او بیا د بخار په وسیله دم کېږي.

ازبکي پلو معمولاً د قابلي پلو په څېر د خوږو زردکو او ممیزو ځانګړی پوښ نه لري، که څه هم سیمه‌ییز او کورني ترکیبونه توپیر کولی شي. له همدې امله، که څوک قابلي پلو خوښوي او غواړي ورته بل خواړه وازمويي، ازبکي پلو یو مناسب انتخاب دی. په ازبکستان کې د پلو د پخولو او وړاندې کولو دود دومره مهم دی چې په ۲۰۱۶ کال کې د یونسکو د ناملموس کلتوري میراث په نوملړ کې ثبت شو.

پاکستانۍ او هندي بریاني (Biryani)

بریاني په پاکستان او هند کې له مشهورو خوړو څخه ده او د هرې سیمې له مخې بېلابېل ترکیبونه لري. په عامو ترکیبونو کې معطرې وریجې له چرګ، د پسونو یا غوا غوښې، پیاز، مستو او بېلابېلو مصالحو سره پخېږي. هل، دارچیني، لونګ، زېره او زعفران د هغو مصالحو له ډلې دي چې په ځینو ترکیبونو کې کارول کېږي.

قابلي پلو او بریاني د هغو کسانو لپاره ورته خواړه دي چې له غوښې او معطرو وریجو سره مینه لري. خو د دواړو خوند یو شان نه دی. بریاني معمولاً د مصالحو پیاوړی خوند لري او سره شوي پیاز، مستې او بېلابېلې مصالحې یې په ځانګړي خوند کې مهم رول لوبوي. په ځینو طریقو کې غوښه او وریجې په طبقو کې اېښودل کېږي او بیا یوځای دم کېږي.

په قابلي پلو کې د زردکو او ممیزو لږه خوږوالي د خوړو له مهمو ځانګړنو څخه ده. په بریاني کې دا ډول خوږه رویه د ترکیب ثابت جز نه دی. د هغې وروستی خوند تر ډېره د مصالحو، غوښې او د پخولو طریقې پورې اړه لري. البته ځینې بریاني ګانې له مغز لرونکو موادو یا وچو مېوو سره هم ښکلي کېږي، نو دا توپیر په ټولو ترکیبونو کې یو شان نه دی.

که تاسو قابلي پلو د معطرو وریجو او غوښې له امله خوښوئ، بریاني هم د ازمویلو وړ ده. خو که په ځانګړي ډول د زردکو او ممیزو د خوږ خوند په لټه کې یاست، نو هره بریاني به دا تجربه درنه کړي.

ایراني پلو (Persian Polo)

د ایران په پخلنځي کې د پلو نوم د وریجو د بېلابېلو خوړو لپاره کارول کېږي. د خوړو له ډول سره سم، وریجې له سبزیو، دانو، وچو مېوو، غوښې یا نورو موادو سره یوځای کېږي. زعفران، زرشک، زردچوبه او نورې مصالحې هم په ځینو ترکیبونو کې کارول کېږي.

قابلي پلو د وریجو د چمتو کولو له طریقې سره د ځینو ایراني پلوګانو ورته والی لري. په دواړو کې کېدای شي وریجې لومړی په اوبو کې تر یوې اندازې پورې وایشول شي او بیا له اوبو ایستلو وروسته دم شي. البته د ټولو ایراني پلوګانو طریقه یو شان نه ده او د هر خواړه له ډول سره بدلېږي.

د بېلګې په توګه، زرشک پلو له چرګ سره د وریجو، چرګ او زرشکو په ترکیب جوړېږي. زرشک ترش او لږ خوږ خوند لري او د خپل سور رنګ له امله د خوړو بڼه هم بدلوي. په قابلي پلو کې بیا زردک او ممیز د خوړو اصلي رویه جوړوي او نسبتاً خوږ خوند ورکوي. له بلې خوا، ځینې ایراني پلوګانې لکه شیرین پلو له زردکو، د مالټې له پوستکي، مغز لرونکو موادو او وچو مېوو څخه جوړېږي او د خوندونو له ترکیب سره یې قابلي پلو ته ورته والی زیات وي.

له همدې امله، غوره ده چې قابلي پلو د ایراني پلو له یوه مشخص ډول سره پرتله کړو، نه د ټولو ایراني پلوګانو سره. هر یو خپل ځانګړي مواد او د پخولو طریقه لري.

عربي کبسه (Kabsa)

کبسه د سعودي عربستان له مشهورو دودیزو خوړو څخه ده او د خلیج په ځینو نورو هېوادونو کې هم ورته خواړه په بېلابېلو نومونو شته. دا خواړه معمولاً له وریجو، چرګ یا د پسونو غوښې او بېلابېلو مصالحو څخه جوړېږي. رومیان، پیاز او هل، دارچیني، لونګ او مرچ هم په ځینو ترکیبونو کې کارول کېږي.

د کبسې او قابلي پلو یو مهم ورته والی په مېلمستیاوو کې د دواړو ځای دی. په سعودي عربستان کې کبسه د مېلمنو د پاللو او ځانګړو مناسبتونو لپاره پخېږي. کله ناکله خواړه په یوه لویه سینی کې وړاندې کېږي او غوښه د وریجو پر سر اېښودل کېږي؛ دا طریقه د قابلي پلو د وړاندې کولو له طریقې سره ورته ده.

د دواړو ترمنځ اصلي توپیر د خوندونو په ترکیب کې دی. کبسه معمولاً د عربي مصالحو او د غوښې د شوروا ځانګړی بوی لري. په قابلي پلو کې بیا زردک او ممیز څرګند رول لري او خواړه ته لږ خوږوالی ورکوي. په کبسه کې هم کله ناکله ممیز او مغز لرونکي مواد کارول کېږي، خو په ټولو ترکیبونو کې ثابت نه دي.

که تاسو د غوښې او مصالحو لرونکي وریجیز خواړه خوښوئ، کبسه هم د ازمویلو وړ ده. د عادلانه پرتله کولو لپاره غوره ده چې یوه دودیزه کبسه د کور له قابلي پلو سره پرتله کړئ، ځکه چې دواړه خواړه په بېلابېلو سیمو او کورنیو کې بدلون موندلی شي.

یمني مندي (Mandi)

مندي د یمن له مشهورو خوړو څخه ده چې معمولاً له معطرو وریجو او غوښې، په ځانګړي ډول د چرګ یا پسونو له غوښې څخه جوړېږي. په دودیزه طریقه کې غوښه په ځانګړو شرایطو کې پخېږي چې د لوګي ځانګړی بوی خپلوي. نن سبا په رستورانتونو او کورونو کې د مندي د پخولو طریقې توپیر لري او ټولې طریقې دودیز تنور نه کاروي.

مندي او قابلي پلو د وړاندې کولو له مخې یو څه ورته والی لري: وریجې د خوړو اصلي برخه وي او غوښه د وریجو ترڅنګ یا پر سر اېښودل کېږي. دواړه د کورنیو غونډو او مېلمستیاوو لپاره هم چمتو کېدای شي. خو د مندي یوه مهمه ځانګړنه د غوښې د پخولو ځانګړې طریقه ده، په داسې حال کې چې په قابلي پلو کې د دم شوو وریجو ترڅنګ زردک او ممیز ډېر مهم دي.

مندي معمولاً د قابلي پلو په څېر د خوږو زردکو او ممیزو پر ترکیب تکیه نه کوي. د هغې وروستی خوند تر ډېره د مصالحو، د غوښې د شوروا او د پخولو طریقې پورې تړلی وي. په ځینو ډولونو کې د غوښې د لوګي بوی د خوړو ځانګړی خوند جوړوي، چې په معمول قابلي پلو کې نه لیدل کېږي.

که تاسو د غوښې او وریجو ګډ خواړه خوښوئ، مندي ښه بېلګه ده چې وښيي څنګه دوه بېلابېل کلتورونه له ورته موادو څخه په جلا طریقو ځانګړي خواړه جوړوي.

ترکي پلو (Turkish Pilav)

په ترکي پخلنځي کې هم پلو مهم ځای لري. د ترکي پلو په ډېرو ډولونو کې وریجې له کوچ یا غوړیو سره پخېږي او کله ناکله ورسره واړه ورمیشلي هم کارول کېږي. ځینې نور ډولونه یې له بلغور څخه جوړېږي او د غوښې، چرګ یا نورو خوړو ترڅنګ وړاندې کېږي.

د ترکي پلو او قابلي پلو ورته والی تر ډېره د وریجو د چمتو کولو او وړاندې کولو په طریقه کې لیدل کېږي، نه د موادو په ترکیب کې. په دواړو کې وریجې داسې پخېدای شي چې دانې یې جلا پاتې شي او د غوښې ترڅنګ وړاندې شي. خو ساده ترکي پلو معمولاً زردک، ممیز او غوښه په یوه ګډ خواړه کې نه لري.

له همدې امله، د قابلي پلو او ساده ترکي پلو پرتله ډېر توپیرونه څرګندوي. که غواړئ ورته خواړه پیدا کړئ، نو د ترکي پلو هغو ډولونو ته پام وکړئ چې له غوښې یا نورو اضافي موادو سره پخېږي. سره له دې، خوند او بڼه یې د ټاکل شوي ترکیب له مخې توپیر لري.

دا پرتله ښيي چې د «پلو» نوم په بېلابېلو هېوادونو کې د یوه ثابت ترکیب لپاره نه کارول کېږي. دا نوم کله ناکله د یوه ساده خوراک او کله هم د یوه بشپړ او پېچلي خواړه لپاره کارول کېږي.

هسپانوي پاییا (Paella)

پاییا د هسپانیا له مشهورو خوړو څخه ده چې اصلي ریښه یې د والنسیا سیمې ته رسېږي. دا خواړه له وریجو، زیتون غوړیو، زعفرانو او نورو هغو موادو څخه جوړېږي چې د پاییا له ډول سره سم بدلېږي. د والنسیا په دودیزه پاییا کې چرګ، سوی او ځینې سیمه‌ییز لوبیا کارول کېږي؛ خو د سمندري خوړو ډولونه یې له کبانو، میګو او نورو سمندري موادو څخه جوړېږي.

پاییا د موادو له مخې له قابلي پلو سره ډېر توپیر لري. په قابلي پلو کې وریجې معمولاً د غوښې له شوروا سره دم کېږي او زردک او ممیز پرې اېښودل کېږي. په پاییا کې بیا وریجې په یوه پلن لوښي کې له مایع او نورو موادو سره پخېږي او په پای کې باید اضافي مایع جذب شوې وي. په ځینو ډولونو کې د لوښي په تل کې د وریجو نرۍ او سره شوې طبقه چې «سوکارات» نومېږي، د خوړو یوه مشهوره برخه ده.

نو ولې پاییا د قابلي پلو ته ورته خوړو په نوملړ کې شامله ده؟ د دواړو ورته والی تر ډېره د خوړو په ټولنیز رول کې دی، نه د پخولو په ترکیب کې. دواړه د یوې ډلې اصلي خواړه کېدای شي او په یوه لوی لوښي کې د څو کسانو لپاره وړاندې کېږي. په دواړو کې د وریجو کیفیت او د پخولو وخت مهم دي، خو مواد او د پخولو طریقه یې د بېلابېلو کلتورونو پورې اړه لري.

که موخه د نړۍ د وریجیزو خوړو پرتله کول وي، پاییا یوه ښه بېلګه ده چې وښيي په بل کلتور کې وریجې څنګه د یوې کورنۍ یا ډلې د ګډ خوراک اصلي برخه ګرځي.

قابلي پلو د نړۍ له نورو وریجیزو خوړو سره څه توپیر لري؟

د دغو اوو خوړو په کتلو سره څرګندېږي چې د قابلي پلو او ځینو نورو خوړو ترمنځ ورته والی تر ډېره د موادو په ترکیب پورې اړه لري او له ځینو نورو سره بیا د وړاندې کولو په طریقه کې ورته والی لري. ازبکي پلو د وریجو، غوښې او زردکو له مخې قابلي پلو ته نږدې دی؛ بریاني معمولاً د مصالحو له مخې توپیر لري او پاییا د پخولو بېله طریقه لري.

د اصلي موادو او مصالحو توپیر

زردک او ممیز د قابلي پلو له مهمو ځانګړنو څخه دي. دا دواړه خواړه ته لږ خوږوالی ورکوي چې د غوښې له خوند سره یوځای کېږي. په ازبکي پلو کې زردک او پیاز مهم رول لري، خو ممیز او مغز لرونکي مواد په ټولو ترکیبونو کې نه کارول کېږي.

بریاني تر ډېره د مصالحو د ترکیب له امله پېژندل کېږي. هل، دارچیني، لونګ او نورې مصالحې د سیمې او ترکیب له مخې بېلابېل بویونه رامنځته کوي. په کبسه کې هم مصالحې مهمې دي او رومیان د خوړو د اصلي خوند یوه برخه جوړولی شي.

په مندي کې د غوښې ډول او د پخولو طریقه د وروستي خوند په ټاکلو کې مهم رول لري. ساده ترکي پلو لږ مواد لري، په داسې حال کې چې پاییا د خپل ډول له مخې له غوښې، سبزیو یا سمندري خوړو سره پخېږي.

له همدې امله، که غواړو داسې خواړه پیدا کړو چې د قابلي پلو د خوندونو ترکیب ته نږدې وي، باید د وریجو پر سر کارېدونکو موادو ته هم پام وکړو، نه یوازې د خوړو نوم ته. یوازې د وریجو او غوښې شتون د دې لپاره کافي نه دی چې دوه خواړه یو شان وګڼل شي.

د وریجو او غوښې د پخولو په طریقه کې توپیر

د پخولو طریقه د دغو خوړو ترمنځ یو له مهمو توپیرونو څخه ده. په ډېرو قابلي پلو ترکیبونو کې وریجې لومړی نیم‌پخېږي او له اوبو ایستل کېږي، بیا د غوښې له شوروا سره دم کېږي. غوښه او د زردکو او ممیزو رویه هم کېدای شي جلا چمتو شي.

په ازبکي پلو کې مواد معمولاً په یوه لوی دیګ کې په ترتیب سره پخېږي. غوښه، پیاز او زردک لومړی سره کېږي او وروسته وریجې ورزیاتېږي. په بریاني کې د پخولو د طریقې له مخې غوښه او وریجې جلا چمتو کېږي او بیا په طبقو کې یوځای دمېږي.

پاییا بله طریقه لري. وریجې په یوه پلن لوښي کې له مایع او نورو موادو سره پخېږي او معمولاً د قابلي پلو په څېر جلا دم کولو ته اړتیا نه لري. په مندي کې هم د غوښې د چمتو کولو طریقه، په ځانګړي ډول په دودیزو ډولونو کې، د وروستي خوند لپاره مهمه ده.

دا توپیرونه په کورني پخلي کې هم اهمیت لري. که غواړئ له دغو خوړو څخه یو په کور کې چمتو کړئ، د یوه خواړه د پخولو طریقه د بل خواړه په طریقه بدلول د وریجو جوړښت بدلولی شي. حتی که مواد یو شان وي، د اوبو اندازه، د پخولو وخت او د لوښي اندازه پر پایله اغېز لري.

د ښکلا، بوی او د خوړو د وړاندې کولو توپیر

قابلي پلو معمولاً د زردکو، ممیزو او کله ناکله بادامو یا پستو په وسیله ښکلی کېږي. د زردکو نارنجي رنګ او د ممیزو توره بڼه د سپینو وریجو پر سر ځانګړی رنګین ترکیب جوړوي. دا مواد یوازې د ښکلا لپاره نه دي؛ د دوی خوږ خوند او جلا جوړښت هم د خوړو یوه مهمه برخه ده.

ازبکي پلو معمولاً ساده بڼه لري او زردک او غوښه یې د وریجو په ترکیب کې لیدل کېږي. بریاني کېدای شي د سرو شوو پیازو، معطرو شنو پاڼو او نورو موادو په وسیله ښکلی شي. په پاییا کې هم د خوړو پر سر مواد د هغې له ډول سره تړاو لري؛ د بېلګې په توګه، په سمندري پاییا کې میګو او نور سمندري خواړه د خوړو یوه برخه وي.

د وړاندې کولو طریقه هم په زړه پورې ده. قابلي پلو، کبسه، مندي او د ازبکي پلو ډېر ډولونه په یوه لویه سینی کې د څو کسانو لپاره وړاندې کېدای شي. پاییا هم معمولاً په هماغه پلن لوښي کې دسترخوان ته راوړل کېږي چې پکې پخه شوې وي. دا طریقه په کورنیو او دوستانه غونډو کې ډېره کارول کېږي، خو د هرې سیمې دودونه توپیر لري.

ولې وریجیز خواړه په بېلابېلو کلتورونو کې دومره مشهور دي؟

وریجې د نړۍ په ډېرو سیمو کې د خلکو د ورځني خوراک مهمه برخه ده. په ډېرو هېوادونو کې له وریجو څخه داسې بشپړ خواړه جوړېږي چې له غوښې، سبزیو، دانو، کبانو یا سیمه‌ییزو مصالحو سره یوځای کېږي. همدا اسانتیا او د بېلابېلو موادو د منلو وړتیا د دې لامل شوې چې په هره سیمه کې د وریجو ځانګړي خواړه رامنځته شي.

د وریجو د خوړو شهرت یوازې د پخولو له طریقې سره تړاو نه لري. قابلي پلو، ازبکي پلو او کبسه ډېری وخت په کورنیو غونډو او مېلمستیاوو کې وړاندې کېږي. پاییا هم په والنسیا کې د ګډ پخلي او خوړو له دود سره تړاو لري. په هر یوه کې د څو کسانو لپاره د یوه ګډ خواړه چمتو کول د مېلمستیا یوه برخه ده.

وریجې د بېلابېلو هېوادونو د اصلي خوراک په توګه

په افغانستان کې وریجې د بېلابېلو پلوګانو د پخولو لپاره کارول کېږي او قابلي پلو یې له مشهورو بېلګو څخه دی. په ازبکستان کې ازبکي پلو له غوښې، زردکو او پیازو سره پخېږي. په جنوبي اسیا کې بریاني د بېلابېلو غوښو او مصالحو په ترکیب جوړېږي او د عربي ټاپووزمې په هېوادونو کې کبسه او مندي ځانګړی ځای لري.

په دغو هېوادونو کې آشپزان د خپلو سیمو له موجودو موادو او د خلکو له ذوق سره سم خواړه چمتو کوي. له همدې امله، که څه هم د خوړو عمومي جوړښت سره ورته وي، وروستی خوند یې ډېر توپیر کولی شي. زعفران، هل، زېره، دارچیني، مرچ او ترش یا خواږه مواد هر یو د خوړو پر خوند اغېز لري.

په کورنیو مېلمستیاوو او ځانګړو مناسبتونو کې د وریجیزو خوړو رول

وریجیز خواړه د لویو مېلمستیاوو لپاره مناسب دي، ځکه چې په زیاته اندازه چمتو کېدای شي او په یوه یا څو لویو لوښو کې وړاندې کېږي. البته د ځینو خوړو چمتو کول ډېر وخت غواړي. د وریجو مینځل او چمتو کول، د غوښې پخول او د مصالحو اندازه برابرول پاملرنې ته اړتیا لري.

په افغانستان کې قابلي پلو په ډېرو کورنیو کې له مېلمستیاوو او ځانګړو مناسبتونو سره تړاو لري. په سعودي عربستان کې هم کبسه د مېلمنو د پاللو له مهمو خوړو څخه ده. ازبکي پلو هم په ازبکستان کې د ګډ پخلي او خوړو د دود یوه برخه ده.

د دغو کلتوري ورته‌والو معنا دا نه ده چې د ټولو هېوادونو د خوړو او مېلمستیاوو دودونه یو شان دي. هره ټولنه خپل ځانګړي دودونه لري، خو په دغو ټولو بېلګو کې یو وریجیز خواړه د دسترخوان اصلي برخه کېدای شي او خلک د ګډ خوراک لپاره سره راټولوي.

د نړۍ له خوړو څخه کوم یو له قابلي پلو سره ډېر ورته والی لري؟

که زموږ د پرتله کولو اصلي معیار مواد وي، ازبکي پلو له قابلي پلو سره یو له نږدې خوړو څخه دی. دواړه معمولاً له وریجو، غوښې او زردکو جوړېږي او په دودیزو ډولونو کې د لویو غونډو لپاره چمتو کېدای شي. مهم توپیر یې د وریجو د پخولو په ترتیب او د قابلي پلو د ځانګړې زردکو او ممیزو په رویه کې دی.

که د مصالحو بوی درته ډېر مهم وي، بریاني او کبسه د پرتله کولو لپاره ښه انتخابونه دي. بریاني معمولاً د مصالحو متنوع ترکیب لري او کبسه هم د عربي مصالحو او د غوښې د شوروا له امله ځانګړی بوی لري. مندي د وریجو او غوښې د وړاندې کولو له مخې ورته والی لري، خو د غوښې د پخولو طریقه یې ځانګړی خوند رامنځته کوي.

پاییا په دې پرتله کې بېل ځای لري. د هغې مواد او د پخولو طریقه له قابلي پلو سره ډېر توپیر لري، خو دواړه د یوې ډلې د ګډ خوراک اصلي خواړه کېدای شي. ساده ترکي پلو هم تر ډېره د وریجو د پخولو له طریقې سره د پرتله کولو وړ دی.

په پای کې، د دې پوښتنې ځواب په دې پورې اړه لري چې تاسو په قابلي پلو کې څه شی ډېر خوښوئ. که زردک، ممیز او غوښه مو د معطرو وریجو ترڅنګ خوښېږي، ازبکي پلو د پرتله کولو لپاره ښه پیل دی. که د بېلابېلو مصالحو بوی درته مهم وي، بریاني یا کبسه وازمویئ.

د قابلي پلو او ورته خوړو په اړه عامې پوښتنې

د افغانستان د قابلي پلو او ازبکي پلو ترمنځ څه توپیر دی؟

دواړه خواړه معمولاً له وریجو، غوښې او زردکو څخه جوړېږي. مهم توپیر یې د پخولو په طریقه او وروستي ترکیب کې دی. په ډېرو قابلي پلو ترکیبونو کې وریجې له اوبو ایستل کېږي او بیا دمېږي، او زردک او ممیز یې پر سر اېښودل کېږي. په ازبکي پلو کې بیا غوښه، پیاز او زردک معمولاً مخکې له دې چې وریجې ورزیاتې شي، په یوه دیګ کې پخېږي.

ایا قابلي پلو او بریاني یو ډول خواړه دي؟

نه. دواړه د غوښې لرونکي وریجیز خواړه دي، خو د پخولو طریقه او خوند یې توپیر لري. قابلي پلو د زردکو او ممیزو له ځانګړې رویې سره پېژندل کېږي، په داسې حال کې چې بریاني د مصالحو له ترکیب او د غوښې او وریجو د طبقو یا ګډ دم کولو له طریقو سره مشهوره ده.

د نورو هېوادونو کوم خواړه له قابلي پلو سره ډېر ورته دي؟

ازبکي پلو د وریجو، غوښې او زردکو د کارولو له مخې له قابلي پلو سره ډېر ورته والی لري. کبسه او مندي هم د غوښې ترڅنګ د وریجو د وړاندې کولو له مخې د پرتله کولو وړ دي. بریاني د هغو کسانو لپاره ښه انتخاب دی چې معطر او مصالحه‌لرونکي وریجیز خواړه خوښوي.

ایا قابلي پلو په کور کې په عادي دیګ کې پخېدای شي؟

هو. د قابلي پلو د پخولو لپاره داسې دیګ ته اړتیا ده چې وریجې په ښه ډول دم کړي او تودوخه په نسبتاً مساوي توګه وساتي. د وروستۍ پایلې لپاره د وریجو کیفیت، د اوبو اندازه، د پخولو وخت او د اور کنټرول ډېر مهم دي. مناسب دیګ کولی شي د پخولو کار اسانه کړي، خو د پخولو د پړاوونو سمه مراعتول تر ټولو مهم دي.

پایله

قابلي پلو د افغانستان د پخلنځي یوه مهمه برخه ده، خو د نړۍ له نورو وریجیزو خوړو سره یې ورته والی ښيي چې وریجې او غوښه په بېلابېلو کلتورونو کې څنګه په بېلابېلو طریقو سره یوځای کېږي. ازبکي پلو د موادو له مخې ورته دی؛ بریاني د خپلو مصالحو له امله بېل خوند لري؛ کبسه او مندي د مېلمستیاوو په دود او د خوړو د وړاندې کولو په طریقه کې د پرتله کولو وړ دي او پاییا د وریجو د پخولو یوه بله طریقه ښيي.

له دغو خوړو څخه هېڅ یو د قابلي پلو بشپړ بدیل نه دی، ځکه هر یو خپلې ځانګړتیاوې لري. خو د دغو خوړو ازمویل د نورو هېوادونو د پخلي له دودونو سره د بلدتیا ښه لاره ده. که قابلي پلو مو د خوښې خواړه وي، ازبکي پلو ستاسو راتلونکی انتخاب کېدای شي؛ داسې خواړه چې د پخولو د طریقې له توپیر سره سره د موادو او عمومي بڼې له مخې ډېر ورته والی لري.

ایا د اصیل قابلي پلو پخولو ته چمتو یې؟

تبصرې (0)

Guest

د تبصرې کولو لپاره باید ننوتل شوی یاست.

بارېږي...